ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ

Νοέμβριος 2000

Όλο και συχνότερα -και μάλιστα από επίσημα χείλη- λέγεται πως υπάρχουν δύο Ελλάδες. "Η Ελλάδα που παρατηρεί, σχολιάζει και διαχειρίζεται εντυπώσεις" και "η Ελλάδα που δουλεύει συστηματικά, παραγωγικά και σχεδιάζει το μέλλον". Όση δόση αλήθειας κι αν έχει αυτός ο τεχνητός διαχωρισμός, δεν μπορεί να την εκφράσει ολόκληρη. Που είναι η Ελλάδα των οραμάτων, των αξιών. Ή μήπως το μόνο όραμα που απέμεινε είναι η ευημερία των δεικτών!!! Ή το καινούριο όραμα, της Ολυμπιάδας του 2004!!!

Πραγματικά η κοινωνία μας ψάχνει για νέα οράματα. Το ίδιο κάνουν και οι μηχανικοί, που από τη φύση της επιστήμης τους δεν μπορούν να δημιουργήσουν αν δεν οραματιστούν. Πρώτα οραματίζονται, σχεδιάζουν και μετά μελετούν και κατασκευάζουν το κάθε έργο, είτε είναι δημόσιο είτα είναι ιδιωτικό. Είναι παραγωγοί του αύριο και γι΄ αυτό δεν αρκούνται στο να διαχειρίζονται το σήμερα. Προβληματίζονται για τον ρόλο του μηχανικού στον αιώνα που ανατέλλει, με αφορμή και τις εκλογές του Τεχνικού Επιμελητηρίου την ερχόμενη Κυριακή 26 Νοεμβρίου.

Λέγεται πως κάθε προσπάθεια υλοποίησης οραμάτων για έχει σωστά αποτελέσματα προϋποθέτει την ύπαρξη τριών παραγόντων: του σχεδιασμού, της γνώσης και των πόρων. Δεν είναι τυχαίο που παραγκωνίζονται αυτόματα τα δύο πρώτα. Αυτό που ακούγεται πριν από όλα είναι πως οι πόροι είναι περιορισμένοι και γι αυτό αφήστε τα οράματα κι ας δούμε το εφικτό (πρώτη έκπτωση).

Τί άλλο θα μπορούσε να ακούσει κανείς από πολιτικούς που έχουν ταυτίσει την πολιτική με την τέχνη του εφικτού !!! Μιλούν για περιορισμένους πόρους κι εννοούν φυσικά τους οικονομικούς. Παρακάμπτουν έτσι τον βασικό μας πλούτο που είναι οι ανθρώπινοι πόροι (επόμενη έκπτωση).

Όχι σου απαντούν γιατί διατίθενται τεράστιοι πόροι για την επιμόρφωση - κατάρτιση, για επιδοτήσεις - αποζημιώσεις. Ναι, αλλά με τον τρόπο που μας επιβάλλουν να τους διαχειριζόμαστε δεν οδηγούν σε επενδύσεις ανθρώπινου δυναμικού αλλά στην καλύτερη περίπτωση σε αυτοσυντήρηση (άλλη μια έκπτωση).

Κλασσική περίπτωση τα μελετητικά γραφεία, οι εργοληπτικές επιχειρήσεις, οι τεχνικές υπηρεσίες. Και οι τρείς, βασικοί συντελεστές της όποιας ανάπτυξης, φυτοζωούν. Πού είναι τα κίνητρα για την ανάπτυξή τους; Που είναι ο μακροχρόνιος σχεδιασμός και το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο που θα εξασφαλίζουν την βιωσιμότητά τους και το μέλλον τους, ώστε να ρισκάρουν επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και τεχνικό εξοπλισμό; Που είναι η αναβάθμιση και η στελέχωση της Δημόσια Διοίκησης που θα ήταν η μεγαλύτερη επένδυση του Β΄ Κ.Π.Σ (πακέτου Ντελόρ); Να γιατί είναι γενικευμένη στους μηχανικούς η διαπίστωση πως τρωμε τα δουλεμένα, τα έτοιμα που μας άφησαν άλλοι παρακαταθήκη και δεν επενδύουμε στο μέλλον (αυτή κι αν είναι έκπτωση).

Πραγματικά οι σοβαρότερες παρεμβάσεις, από αυτές που γίνονται σήμερα, στηρίζονται σε μελέτες και σχεδιασμούς 10ετιών πριν και γι αυτό είναι συνήθως από ανεπίκαιρες έως ανορθολογικές. Θα γινόταν π.χ. σήμερα ο 2ος κλάδος της Εθνικής Οδού από Λινοπεράματα έως Αεροδρόμιο αν δεν είχαν γίνει 10ετίες πριν οι μελέτες και δεν είχαν πληρωθεί τότε οι απαλλοτριώσεις; Ακόμα όμως κι αν δεχθούμε πως στον τόπο μας, ότι και να κάνουμε, χρειάζονται 20 χρόνια για να ωριμάσει ο όποιος σχεδιασμός, τί σχεδιάσαμε και μελετήσαμε σήμερα για να υλοποιηθεί το 2020; Που είναι π.χ. ο αντίστοιχος σχεδιασμός για παράκαμψη του Πολεοδομικού Συγκροτήματος του Ηρακλείου, μετατοπίζοντας τον Βόρειο Οδικό Άξονα που έχει γίνει πια περιαστικός -αν όχι αστικός- δρόμος; Εκτός κι αν δεχθούμε ότι αυτά που εξαγγέλλονται σήμερα δεν είναι για τις προσεχείς εκλογές αλλά για αυτές του 2020 (ξανά έκπτωση).

Όταν οι δημόσιοι οικονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι -και είναι- σημαίνει πως πρέπει να κάνουμε εκπτώσεις στα οράματα και τον σχεδιασμό ή πρέπει να κάνουμε ορθολογικότερη διαχείριση των πόρων και λιγότερες, αλλά καίριες και ουσιαστικές, παρεμβάσεις που θα λειτουργήσουν προωθητικά και για ιδιωτικές επενδύσεις; Γιατί ο περιορισμός των πόρων να οδηγεί κατά κανόνα σε εκπτώσεις επί των μελετών (μείωση ποιοτικών και γεωμετρικών χαρακτηριστικών έργων, μείωση ποσοτήτων και τιμών εργασιών, υποδιαστασιολογήσεις και εκπτώσεις μέτρων ασφαλείας) και να μην οδηγεί σε αυστηρότερη ιεράρχηση, ορθολογικότερη κατανομή τους; Εκτιμήθηκε ποτέ πόσα κεφάλαια από την εποχή του Μ.Ο.Π (1985) επενδύθηκαν σε έργα που ακόμα και σήμερα είναι σε αχρηστία και αυτοκαταστρέφονται αφού δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν, στο όνομα της ικανοποίησης περισσοτέρων αιτημάτων και φιλοδοξιών; (αυτή είναι πτώχευση).

Όλο και περικόπτονται οι πόροι που διατίθενται για εκπόνηση μελετών και καταστρατηγούνται οι νόμιμες διαδικασίες ανάθεσης. Έτσι όμως δεν εξοικονομούμε πόρους και χρόνο, έτσι υποθηκεύουμε το μέλλον μας (κάτι σαν εκποίηση).

Υπάρχει ακόμα η αντίληψη πως εξοικονομούμε πιστώσεις περικόπτοντας και δαπάνες μισθοδοσίας, αφήνοντας τις τεχνικές υπηρεσίες να εξαϋλώνονται, αμείβοντας τους απομείναντες μηχανικούς με τους χαμηλότερους μισθούς σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποτίμησε όμως κανείς τις συνέπειες και το κόστος κάθε είδους που πληρώνει το Δημόσιο στα έργα λόγω της ανεπαρκούς επίβλεψης και της έλλειψης εξειδίκευσης; (πάλι έκπτωση).

Αν για τα παραπάνω και άλλα πολλά την κύρια ευθύνη φέρει η Πολιτεία, δεν σημαίνει πως οι μηχανικοί είναι άμοιροι ευθυνών. Ειδικά όσοι προσχωρούν στην καθιερωμένη πια λογική των εκπτώσεων του έργου τους ή ακόμα και της αξιοπρέπειάς τους. Είναι φορές που προσαρμόζουν την ποιότητα της μελέτης τους (δημόσιας ή ιδιωτικής) στο επίπεδο της υποτιμημένης αμοιβής τους. Είναι φορές που υποβαθμίζουν την ποιότητα του έργου που κατασκευάζουν, λόγω των εκπτώσεων που έχουν γίνει στην μελέτη που καλούνται να υλοποιήσουν, κι ας ξέρουν πως δεν ανταποκρίνεται σε ποιοτικές απαιτήσεις και σύγχρονες προδιαγραφές. Οι δε τεχνικές υπηρεσίες υποκύπτουν συνήθως στις εκάστοτε βουλές του κάθε πολιτικού προϊσταμένου τους, λες και παράγουν πολιτικό και όχι τεχνικό έργο (πολλές εκπτώσεις).

Κι έτσι σιγά-σιγά γενικεύτηκε το φαινόμενο να αποφασίζουν για κάθε τί που αφορά την παραγωγή των έργων πρόσωπα πολιτικά και επιτροπές μικροπολιτικής, κατά κανόνα όλοι αναρμόδιοι. Λες και το έργο του μηχανικού, όπως και κάθε άλλου επιστημονικού κλάδου, μπορεί να το παράγει και να το κρίνει ο καθένας. Ισοπέδωση, τέλμα!!! Έλεος πια (αυτό θυμίζει προσφορές λόγω διάλυσης).
Ο χορός των εκπτώσεων καλά κρατεί, προς δόξα της "πολιτικής", της ψηφοθηρίας, των δεικτών. Στο τεχνικό έργο -δημόσιο ή ιδιωτικό-, μετά τις κάθε λογής εκπτώσεις και προσφορές, προκύπτει ένα "συμβατικό αντικείμενο" προς υλοποίηση, με μία "σύμβαση" κόστους και μία "προθεσμία περαίωσης". Η κοινωνία όμως, αν αποδεχτεί το καθεστώς των καθημερινών εκπτώσεων, θα οδηγηθεί στην καλύτερη περίπτωση σε μια συμβατική ζωή, σε μια καθημερινότητα χωρίς προοπτική, όραμα, ποιότητα, σε μια ζωή με ημερομηνία λήξης. Μια τέτοια κοινωνία αυτοκαταστρέφεται τρώγοντας τις σάρκες της.

Για να αντισταθεί στις γενικευμένες, και μάλιστα διακομματικές, λειτουργίες εκπτώσεων από πλευράς Πολιτείας, η κοινωνία χρειάζεται ισχυρά αντισώματα. Και τέτοια μπορεί να αναπτύξει μόνο με την ζωντάνια, την υγεία, την αξιοπιστία των κοινωνικών και επιστημονικών φορέων της, τον οραματικό τους λόγο, το αποτελεσματικό τους έργο. Ο ρόλος τους αυτός, συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο από τους φορείς και τα μέλη τους. Εκφράζεται όλο και καθαρότερα στις εκλογές τους και στη δράση τους, όπως αισιοδοξώ ότι θα εκφραστεί και στις εκλογές του Τεχνικού Επιμελητηρίου την ερχόμενη Κυριακή 26 Νοεμβρίου 2000.

Αν πρυτανεύσει η προσπάθεια ανάπτυξης των αντισωμάτων του κλάδου και του καθένα μας ξεχωριστά, τότε οι εκλογές θα έχουν μόνο νικητές γιατί θα προδιαγράψουν μια επόμενη τριετία -την πρώτη του νέου αιώνα- καλύτερη για όλους τους μηχανικούς, σε όφελος και της κοινωνίας.

ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΣ - ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
Εκπρόσωπος της παράταξης
"ΑΥΤΟΝΟΜΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ"